Stil & Trend

ZENGİN Z KUŞAĞI SANAT PİYASASINI DEĞİŞTİRİYOR

Kuşaklar arasındaki servet transferi, tüketim ve yatırım alışkanlıklarını da değiştirmeye başladı. Sanat piyasasına ilişkin son araştırma, varlıklı gençlerin yalnızca servetin yeni sahipleri olmadığını, ellerindeki parayı değerlendirme biçimleriyle de piyasada yeni bir eğilim oluşturduğunu ortaya koydu. UBS ve Art Basel tarafından gerçekleştirilen araştırmada ABD, İngiltere, Çin, Hong Kong, Fransa, Almanya, Avustralya, Japonya, Brezilya ve Singapur’dan 3 bin 100 varlıklı koleksiyonerin görüşleri incelendi. 8 Ekim 2026’da yayımlanan araştırmanın sonuçları, özellikle Z kuşağındaki varlıklı koleksiyonerlerin sanat piyasasındaki ağırlığının hızla arttığını gösterdi.

SANATA 347 BİN DOLAR AYIRDILAR

Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, genç koleksiyonerlerin güzel sanatlara ayırdığı bütçede ortaya çıktı. 2025 yılında araştırmaya katılan tüm varlıklı koleksiyonerlerin güzel sanat eserlerine yaptığı ortalama harcama 124 bin 265 dolar olurken, 20-29 yaş grubundaki Z kuşağı koleksiyonerlerinde bu tutar 347 bin 460 dolara çıktı. Böylece gençlerin ortalama harcaması, araştırmadaki genel ortalamanın yaklaşık üç katına ulaştı. Üstelik Z kuşağının sanat harcamaları bir önceki yıla göre yüzde 19 arttı. 2026’nın ilk yarısında da benzer tablo devam etti. Genç koleksiyonerlerin ortalama güzel sanat harcaması 329 bin dolar olurken, tüm yaş gruplarının ortalaması 136 bin dolar seviyesinde kaldı.

MİLYONLUK ESERLERDE GENÇLER ÖNE ÇIKTI

Gençlerin sanat piyasasındaki etkisi yalnızca ortalama harcama rakamlarıyla sınırlı kalmadı. 2025 ve 2026’nın ilk yarısında 1 milyon doların üzerinde fiyatla sanat eseri satın alan koleksiyonerlerin yaklaşık yarısını Z kuşağından alıcılar oluşturdu. Ancak bu ölçekteki satın almaların oldukça sınırlı olduğu da araştırmada özellikle vurgulandı. Katılımcıların yalnızca yüzde 1’i 1 milyon doların üzerinde bir sanat eseri satın aldı.

MÜCEVHERDE FARK BEŞ KATIN ÜZERİNDE

Z kuşağının yüksek harcama eğilimi sanat eserleriyle de sınırlı değil. Araştırmanın 2026’nın ilk yarısına ilişkin verilerine göre genç koleksiyonerlerin mücevher ve değerli taşlara yaptığı ortalama harcama 151 bin 310 dolar oldu. Aynı kategoride ikinci sırada bulunan X kuşağında ortalama harcama 29 bin 500 dolar olarak ölçüldü. Böylece Z kuşağı ile X kuşağı arasındaki harcama farkı beş katı aştı. Rakamlar, genç varlıklı koleksiyonerlerin servetlerini yalnızca geleneksel sanat eserlerinde değil, farklı değerli varlıklarda da değerlendirdiğini ortaya koydu.

AİLENİN ETKİSİ DİKKAT ÇEKİYOR

Gençlerin koleksiyonculuğa yönelmesinde ailelerin rolü de araştırmanın önemli sonuçları arasında yer aldı. Z kuşağındaki katılımcıların yüzde 40’ı, koleksiyon oluşturmaya başlamalarında ailelerinin belirleyici olduğunu belirtti. Araştırmaya dahil edilen tüm yaş gruplarında ise bu oran yüzde 28’de kaldı. Aileden miras kalan sanat eserleri konusunda da gençlerin önemli bir bölümü mevcut koleksiyonlarını korumayı tercih ediyor. Miras yoluyla sanat eseri edinen Z kuşağı koleksiyonerlerinin yaklaşık yüzde 90’ı eserleri ellerinde tutmayı seçti.

SATIN ALMADAN ÖNCE ARAŞTIRIYORLAR

Yüksek harcama yapan genç koleksiyonerlerin satın alma kararlarını gelişigüzel vermediği de araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri oldu. Varlıklı koleksiyonerlerin yüzde 72’si bir sanat eserini satın almadan önce kendi araştırmasını yaptığını belirtirken, Z kuşağında bu oran yüzde 80’e çıktı. Dijital kaynakların kullanımı da bu değişimin önemli parçalarından biri. Araştırmaya katılan koleksiyonerlerin yüzde 58’i sanat eserleri hakkında bilgi edinmek ve satın alma kararlarında tavsiye almak için çevrim içi kaynaklardan yararlandığını belirtti. Yapay zekâ ve uygulama destekli araştırma araçlarının kullanımı ise 2024’te yüzde 4 seviyesindeyken yüzde 22’ye yükseldi. Böylece teknoloji, yüksek tutarlı sanat alımlarında karar verme sürecinin giderek daha önemli bir parçası haline geldi.

FİYATTAN ÇOK NADİRLİĞE BAKIYORLAR

Varlıklı koleksiyonerlerin sanat eseri seçiminde yalnızca fiyatın belirleyici olmadığı da ortaya çıktı. Katılımcıların yüzde 43’ü bir eserde en çok benzersizlik ve nadir bulunabilirliğe önem verdi. Uzmanların değerlendirmelerini öncelikli kriter olarak görenlerin oranı yüzde 23, diğer koleksiyonerlerin beğenisini dikkate alanların oranı ise yüzde 22 oldu. Z kuşağında ise eserin benzersizliğine verilen önem daha da yükseldi. Genç koleksiyonerlerin yüzde 48’i nadirlik ve özgünlüğü öncelikli kriter olarak gösterdi.

KOLEKSİYONLAR DA ÇEŞİTLENİYOR

Genç koleksiyonerlerin tercihlerindeki değişim, sahip oldukları varlıkların çeşitliliğine de yansıyor. Z kuşağındaki varlıklı koleksiyonerlerin yüzde 42’si güzel ve dekoratif sanatların yanı sıra en az iki farklı koleksiyon kategorisinden daha alım yaptığını belirtti. Baby Boomer kuşağında bu oran yüzde 39 olarak kaydedildi. Resim ve heykel hâlâ gençlerin koleksiyonlarında önemli bir yere sahip olsa da yeni nesil koleksiyonerlerin farklı alanlara yönelmesi, sanat piyasasının geleceğinde daha geniş ve çeşitlendirilmiş koleksiyonların öne çıkabileceğine işaret ediyor.

SANAT PİYASASI DÖNÜŞÜYOR

UBS Başekonomisti Paul Donovan’ın değerlendirmesine göre araştırmanın sonuçları, küresel ölçekte devam eden büyük servet transferinin sanat piyasasına da yansıdığını gösterdi. Gençlerin yüksek tutarlı sanat alımları gerçekleştirmesi, ailelerinden kalan eserleri koruması ve koleksiyonlarını farklı alanlara genişletmesi, kuşak değişiminin piyasadaki etkisini ortaya koydu.