Etkinlik & Rehber

3 BİN 400 YILLIK ARŞİV GÜNYÜZÜNE ÇIKTI

Anadolu’nun binlerce yıllık geçmişine ilişkin önemli bir arşiv daha gün yüzüne çıktı. Sivas’ın Yıldızeli ilçesine bağlı Kayalıpınar’da sürdürülen kazılarda, Hitit Kralı II. Tudhaliya dönemine ait 131 çivi yazılı tablet ve tablet parçası bulundu. Eski Asur ve Hitit kaynaklarında Šamuḫa adıyla geçen yerleşimde ortaya çıkarılan belgeler, Hitit devletinin siyasi ve sosyal yaşamına ilişkin önemli bilgiler içeriyor. 2025 yılında bulunan 53 tablet ve parçayla birlikte arşivdeki belge sayısı 184’e yükseldi. Kazı ekibinin değerlendirmesine göre Kayalıpınar’daki kraliyet arşivi, 21. yüzyılda ortaya çıkarılan en kapsamlı Hititçe arşiv niteliği taşıyor.

TABLETLERDE SALGININ İZLERİ

Arşivdeki belgeler arasında yaklaşık 3 bin 400 yıl önce şehirler arasında yayılan yüksek ateşli bir salgına ilişkin kayıtlar da bulunuyor. Hastalığın özellikle çocukları ve bebekleri etkilediği anlaşılıyor. Tabletlerde, henüz anne sütüyle beslenen bir bebek prensesin sağlık durumunun yakından takip edildiği, geleceğine ilişkin kehanetlere başvurulduğu görülüyor. Başka bir belgede ise prensesin yaşamını yitirmesinin ardından gerçekleştirilen cenaze töreni kayıt altına alınıyor. Belgeler, salgının yalnızca toplumda değil, Hitit kraliyet ailesinde de ciddi endişeye yol açtığını ortaya koyuyor. Kayalıpınar arşivinin önemli belgeleri arasında Batı Anadolu’daki Hitit generallerinin krala gönderdiği bir mektup da yer alıyor. Mektupta bölgedeki düşman tehdidine dikkat çekilerek asker, at ve savaş arabası desteği isteniyor. Belgelerde, gerekli yardımın ulaşmaması halinde Hitit ordusunun yok olabileceğine yönelik uyarıların bulunması, dönemin askerî koşullarına ilişkin dikkat çekici bilgiler sunuyor. Tabletler Hititlerin inanç ve kehanet dünyasına da ışık tutuyor. Belgelerden birinde kuş falcılarının Samuḫa dışındaki farklı bölgelere yaptıkları yolculuklar, konakladıkları kentler ve gözlemledikleri kuşlar kayıt altına alındığı görüldü.

HİTİT DEVLETİNİN HAFIZASI

Kültür ve Turizm Bakanlığının izniyle 2021 yılından bu yana Koç Üniversitesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çiğdem Maner başkanlığındaki ekip tarafından yürütülen kazılar Hititlerin yaklaşık 3 bin 400 yıl önceki devlet işleyişini ve günlük yaşamını doğrudan kendi kayıtları üzerinden takip etme imkânı sağlıyor.