3 AYLIK SÜREYİ KAÇIRAN HAKKINI KAYBEDEBİLİR
Miras kalan bir arsa, aileden intikal eden tarla veya birden fazla kişinin ortak olduğu konut... Hisseli taşınmazlarda ortaklardan birinin payını satmak istemesi, diğer hissedarlar açısından önemli hukuki sonuçlar doğurabiliyor. Türk Medeni Kanunu'nda düzenlenen yasal önalım hakkı, paylı mülkiyete konu taşınmazlarda diğer hissedarlara öncelikli satın alma imkânı sağlıyor. Halk arasında şufa hakkı olarak bilinen bu uygulama, bir hissedarın payını taşınmazın dışından bir kişiye satması halinde devreye giriyor. Diğer paydaşlar, kanunda belirtilen şartlar ve süreler içerisinde dava açarak satılan payı öncelikli olarak edinme hakkını kullanabiliyor.
SATIŞTAN HABERDAR OLMAK ÖNEMLİ
Önalım hakkının kullanılmasında en önemli konulardan biri satışın diğer hissedarlara bildirilmesi. Türk Medeni Kanunu'na göre yapılan satış, alıcı veya satıcı tarafından diğer paydaşlara noter aracılığıyla bildirilmek zorunda. Noter bildiriminin hak sahibine ulaştığı tarihten itibaren üç aylık süre işlemeye başlıyor. Hissedarın bu süre içerisinde önalım hakkını kullanmak için gerekli hukuki süreci başlatması gerekiyor. Burada dikkat edilmesi gereken bir başka nokta ise satış tarihinden itibaren geçerli olan bir yıllık üst sınır. Noter bildirimi yapılmış olsun ya da olmasın, satışın üzerinden bir yıl geçmesiyle önalım hakkı düşüyor. Dolayısıyla hissedarların yalnızca satıştan haberdar olmayı beklemesi yeterli değil. Tapu işlemlerinin ve noter bildirimlerinin takip edilmesi hak kaybı yaşanmaması açısından önem taşıyor.
ÖNALIM HAKKI NASIL KULLANILIYOR?
Önalım hakkı, doğrudan tapu müdürlüğüne başvurularak kullanılan bir hak değil. Türk Medeni Kanunu'nun 734'üncü maddesi uyarınca alıcıya karşı dava açılması gerekiyor. Hissedarın bu hakkını kullanabilmesi için yasal koşulları yerine getirmesi ve mahkeme sürecini takip etmesi gerekiyor. Dava sırasında payın bedelinin yatırılması da sürecin önemli aşamalarından birini oluşturuyor. Anayasa Mahkemesinin 6 Kasım 2026'da Resmî Gazete'de yayımlanan kararıyla, önalım bedelinin hâkim tarafından rayiç değer üzerinden belirlenmesini öngören hüküm iptal edildi. Ancak iptal kararı 9 ay sonra, 6 Ağustos 2027'de yürürlüğe girecek. Bu tarihe kadar mevcut düzenleme uygulanmaya devam edecek.
KARAR HAKLARI ORTADAN KALDIRMIYOR
Anayasa Mahkemesinin kararı sonrasında hissedarların öncelikli satın alma hakkının sona erdiği yönünde bir değerlendirme yapılmaması gerekiyor. İptal kararı, önalım hakkının kendisine değil, dava sırasında ödenecek bedelin belirlenmesine ilişkin düzenlemeye yönelik. Mahkemenin gerekçesinde, rayiç bedelin esas alınmasının satıcı, alıcı ve diğer hissedarlar arasındaki hukuki dengeyi bozabileceği vurgulandı. Yeni yasal çerçevenin nasıl şekilleneceği ise önümüzdeki dönemde yapılacak düzenlemelere bağlı olacak.
HİSSELİ TAŞINMAZLARDA ÜÇ ÖNEMLİ NOKTA
Noter bildirimi: Satışın diğer hissedarlara noter aracılığıyla bildirilmesi gerekiyor.
Üç aylık süre: Bildirimin hak sahibine ulaşmasından itibaren üç ay içinde önalım hakkı için dava açılması gerekiyor.
Bir yıllık üst sınır: Satış tarihinden itibaren her durumda bir yıl geçmesiyle önalım hakkı düşüyor.